رکوردر صدا زوم ZOOM M4

اگر تا به حال دنبال یک رکوردر صدای همه‌کاره بوده‌اید که هم برای فیلم‌برداری جواب بدهد، هم برای موسیقی و پادکست، احتمالاً نام Zoom در فهرست انتخاب‌هایتان بوده است. مدل M4 از سری MicTrak این برند، یکی از تازه‌ترین و در عین حال جدی‌ترین پیشنهادهای این شرکت ژاپنی برای کسانی است که کیفیت صدا برایشان فقط یک ویژگی فرعی نیست، بلکه اصل ماجراست. در این مطلب نگاهی می‌اندازیم به آنچه این دستگاه را از رقبایش متمایز می‌کند.

طراحی که بین دو دنیا پل می‌زند

M4 دقیقاً همان چیزی است که از توصیف سازنده‌اش برمی‌آید: ترکیبی از قابلیت‌های حرفه‌ای سری F زوم (که میان فیلم‌سازان و صدابرداران صحنه شهرت زیادی دارد) با ابعاد جمع‌وجور و سهولت استفاده‌ی سری Handy. با وزنی حدود ۳۲۵ گرم و ابعادی که به‌راحتی در دست جا می‌گیرد، این دستگاه را می‌توان روی سه‌پایه دوربین یا استند میکروفن نصب کرد، یا حتی فقط در دست گرفت و ضبط را شروع کرد.

روی بدنه، یک نمایشگر رنگی ۱٫۵۴ اینچی قرار دارد که وضعیت هر چهار کانال را به‌صورت موج‌نگاشت زنده نشان می‌دهد؛ یعنی دیگر لازم نیست حدس بزنید صدا دارد درست ضبط می‌شود یا نه.

ضبط ۳۲ بیت شناور، یعنی خداحافظی با نگرانی گین

شاید مهم‌ترین دلیلی که M4 را از یک رکوردر معمولی متمایز می‌کند، پشتیبانی از ضبط ۳۲ بیت شناور (32-bit float) باشد. در عمل این فناوری به این معناست که دیگر نیازی به تنظیم دستی گین قبل از ضبط نیست؛ چه صدای ورودی خیلی آرام باشد و چه ناگهان بلند شود، دستگاه به‌طور خودکار بازه‌ی دینامیکی لازم را در اختیار دارد و احتمال کلیپ شدن یا از دست رفتن صدا تقریباً به صفر می‌رسد. برای کسی که سر صحنه فیلم‌برداری یا در حال ضبط یک اجرای زنده است و فرصت دوباره‌کاری ندارد، این ویژگی می‌تواند تفاوت بین یک ضبط قابل استفاده و یک فایل خراب‌شده باشد.

نرخ نمونه‌برداری هم تا ۱۹۲ کیلوهرتز می‌رسد که در میان محصولات این رده، عدد قابل توجهی است.

چهار ورودی، چهار امکان

M4 دو نوع ورودی صوتی دارد که در کنار هم، انعطاف زیادی به کاربر می‌دهند:

• یک جفت میکروفن داخلی با آرایش X/Y و الگوی دریافت کاردیوئید، مناسب ضبط صدای محیط یا صدای استریو با کیفیت بالا
• دو ورودی ترکیبی XLR/TRS که از همان پری‌امپ‌های کم‌نویز سری F استفاده می‌کنند و امکان اتصال میکروفن‌های خارجی یا خطوط صوتی حرفه‌ای را فراهم می‌کنند، همراه با فانتوم پاور ۲۴+ یا ۴۸+ ولت

همین ترکیب باعث می‌شود مثلاً یک فیلم‌ساز بتواند از میکروفن‌های XLR برای دیالوگ استفاده کند و همزمان با میکروفن‌های داخلی، صدای محیط را هم ضبط کند؛ همه در یک فایل چهارکاناله.

ژنراتور تایم‌کد، ویژگی‌ای که کمتر رقیبی در این قیمت دارد

برای هرکسی که با تدوین ویدیو سروکار دارد، هماهنگ‌سازی صدا و تصویر همیشه دردسر کوچکی بوده است. M4 با داشتن یک ژنراتور تایم‌کد داخلی با دقت حدود ۰٫۲ قسمت در میلیون، این مشکل را تا حد زیادی حل می‌کند. این یعنی صداهایی که با این دستگاه ضبط می‌شوند، می‌توانند در نرم‌افزار تدوین به‌صورت خودکار با فریم‌های ویدیو همگام شوند؛ قابلیتی که تا همین چند سال پیش، عمدتاً مختص تجهیزات گران‌قیمت‌تر بود.

نویز دستی، دشمن قدیمی رکوردرهای دستی

یکی از چالش‌های همیشگی رکوردرهای قابل‌حمل، انتقال صدای لمس دست به میکروفن است. زوم برای M4 روی این موضوع کار جدی کرده: میکروفن‌های X/Y با سیستم تعلیق الاستیک نصب شده‌اند و پوشش بدنه هم طوری طراحی شده که نویز حاصل از گرفتن دستگاه در دست را به حداقل برساند. نتیجه، صدایی تمیزتر حتی در حالتی که دستگاه مدام جابه‌جا می‌شود.

امکاناتی که کار روزمره را راحت‌تر می‌کنند

• پیش‌ضبط ۶ ثانیه‌ای: دستگاه همیشه چند ثانیه قبل از فشردن دکمه ضبط را هم در حافظه نگه می‌دارد، بنابراین اگر لحظه‌ی مهمی غافلگیرتان کند، از دستش نمی‌دهید
• نرمالایز خودکار: با یک دکمه، سطح صدای ضبط‌شده بدون فشرده‌سازی به سطح مطلوب می‌رسد و کار پست‌پروداکشن کوتاه‌تر می‌شود
• خروجی خط و هدفون: برای مانیتور کردن لحظه‌ای صدا یا اتصال به دوربین برای ضبط پشتیبان
• کارکرد به‌عنوان کارت صدا: از طریق USB-C می‌توان از M4 به‌عنوان یک اینترفیس صوتی ۴ ورودی/۲ خروجی با کیفیت ۳۲ بیت شناور استفاده کرد که برای پخش زنده، پادکست یا ضبط استودیویی هم کاربرد دارد
• کنترل از راه دور: با ریموت اختیاری RC4 می‌توان دستگاه را تا فاصله ۵ متری کنترل کرد

باتری و ذخیره‌سازی

با چهار عدد باتری قلمی AA، این دستگاه تا حدود ۱۸ ساعت کار می‌کند که برای یک روز کامل ضبط، بدون نگرانی از تمام شدن شارژ، زمان کافی است. فایل‌ها روی کارت‌های microSD تا ظرفیت ۱ ترابایت ذخیره می‌شوند و فرمت خروجی WAV با قابلیت تبدیل به ۲۴ یا ۱۶ بیت برای سازگاری بهتر با نرم‌افزارهای تدوین صدا در دسترس است.

این محصول برای چه کسانی مناسب است؟

با توجه به ترکیب ویژگی‌ها، M4 گزینه‌ای منطقی برای چند گروه از کاربران است: فیلم‌سازان و تولیدکنندگان محتوای ویدیویی که به همگام‌سازی دقیق صدا و تصویر نیاز دارند، پادکسترها و خبرنگارانی که می‌خواهند هم مصاحبه ضبط کنند و هم صدای محیط را ثبت کنند، و موسیقی‌دانانی که به دنبال یک راه‌حل چندکاناله جمع‌وجور برای ضبط تمرین یا اجرا هستند.

البته باید به این نکته هم اشاره کرد که استفاده هم‌زمان از میکروفن‌های داخلی و ورودی ۳٫۵ میلی‌متری امکان‌پذیر نیست؛ یعنی اگر بخواهید همزمان صدای محیط را با میکروفن داخلی و یک میکروفن یقه‌ای بی‌سیم ضبط کنید، باید از ورودی‌های XLR کمک بگیرید. همچنین بدنه از پلاستیک ساخته شده که هرچند سبک و مقاوم است، در مقایسه با بدنه‌های فلزی برخی رقبا، حس متفاوتی منتقل می‌کند.

جمع‌بندی

Zoom M4 نمونه‌ی خوبی از این است که چطور می‌شود قابلیت‌های سطح حرفه‌ای را در قالبی مقرون‌به‌صرفه و کاربرپسند عرضه کرد. ضبط ۳۲ بیت شناور، ژنراتور تایم‌کد، پری‌امپ‌های کم‌نویز و طراحی ضدنویز دست، همگی دست به دست هم می‌دهند تا این دستگاه را از یک رکوردر ساده به ابزاری قابل‌اتکا برای کارهای حرفه‌ای تبدیل کنند؛ بدون آنکه قیمتش از دسترس خارج شود.